Quán karaoke là loại công năng mà gần như bất kỳ mặt bằng nào khi chuyển sang cũng phải thiết kế lại phần phòng cháy: phòng kín cách âm, nhiều vật liệu dễ cháy, ánh sáng yếu, khách lạ chỗ và thường có đồ uống có cồn. Vì vậy, cải tạo một nhà hàng, một tầng văn phòng hay một căn nhà phố thành quán karaoke thường thuộc diện phải lập thiết kế cải tạo, thẩm định thiết kế về PCCC và nghiệm thu trước khi mở cửa, theo danh mục hiện hành.
Bài này đi vào phần mà người làm quán ít khi nghĩ tới lúc chọn mặt bằng: thiết kế cải tạo phải giải quyết những gì, vì sao vách cách âm là chỗ hồ sơ hay bị hỏi lại, và thứ tự làm việc với đơn vị thiết kế, nhà thầu và cơ quan thẩm duyệt. Phần giấy phép kinh doanh karaoke và các điều kiện về an ninh trật tự là chủ đề khác, ở đây chỉ nhắc khi có liên thông.
Vì sao karaoke là công năng khó nhất khi cải tạo
Thiết kế phòng cháy của một mặt bằng được tính cho công năng ban đầu của nó. Một nhà hàng có không gian mở, khách nhìn thấy nhau, thấy cửa ra và nghe được tiếng hô hoán. Một tầng văn phòng có người làm việc ban ngày, quen lối đi. Khi chuyển sang karaoke, mặt bằng bị chia thành nhiều phòng kín, mỗi phòng cách âm để tiếng nhạc không lọt ra ngoài, nghĩa là tiếng báo động và tiếng người gọi bên ngoài cũng khó lọt vào trong.
Hành lang giữa các phòng thường dài, hẹp, có khúc quanh để tạo không gian riêng tư cho từng phòng. Đèn trong phòng để tối, khách có thể đã uống bia rượu và không biết toà nhà có mấy lối ra. Vật liệu cách âm, tiêu âm, trang trí bọc vải, mút, gỗ ép làm khối lượng chất cháy trong mỗi phòng tăng lên đáng kể so với một phòng làm việc. Tất cả những yếu tố này đều là đầu vào của thiết kế phòng cháy, và tất cả đều thay đổi khi công năng thay đổi.
Cách nhìn đúng là coi việc cải tạo thành karaoke như thiết kế một công trình mới đặt trong vỏ một công trình cũ. Vỏ cũ có thể giữ lại, nhưng các giải pháp an toàn cháy bên trong phải được tính lại từ đầu, kể cả khi toà nhà đã từng được nghiệm thu PCCC cho công năng trước đó.
Vách cách âm: chỗ hồ sơ hay bị hỏi lại nhất
Vật liệu phải được khai rõ trong thiết kế. Thuyết minh thiết kế cần nêu loại vật liệu làm vách, lớp cách âm, lớp tiêu âm và lớp hoàn thiện bề mặt, kèm tính năng về cháy của từng loại theo yêu cầu của quy chuẩn an toàn cháy hiện hành (QCVN 06 và các văn bản liên quan). Ghi chung chung kiểu "vật liệu cách âm" là lý do phổ biến để bị yêu cầu bổ sung.
Vật liệu thi công phải đúng với vật liệu đã khai. Nhiều quán được thẩm duyệt với một loại vật liệu rồi khi thi công lại đổi sang loại rẻ hơn, nhẹ hơn, dễ cháy hơn. Khi nghiệm thu, đoàn kiểm tra có thể yêu cầu xuất trình chứng từ nguồn gốc và kết quả thử nghiệm của vật liệu. Đổi vật liệu mà không điều chỉnh thiết kế là tự đặt mình vào thế không nghiệm thu được.
Lớp trang trí cũng tính là vật liệu. Vải dán tường, xốp tạo hình, tấm nhựa giả đá, đèn trang trí bọc nhựa đều góp vào tải cháy của phòng. Thiết kế nội thất và thiết kế phòng cháy phải đi cùng nhau ngay từ đầu, không phải vẽ nội thất xong rồi mới nhờ người lo phần PCCC.
Vách giữa các phòng còn có vai trò ngăn cháy. Tuỳ quy mô và cách chia khoang, một số vách phải đáp ứng yêu cầu ngăn cháy chứ không chỉ cách âm. Đơn vị thiết kế xác định vách nào là vách ngăn cháy, cửa nào là cửa ngăn cháy; chủ quán cần biết điều này để không tự ý đục lỗ đi dây hay lắp cửa khác loại về sau.
Thiết kế cải tạo phải trả lời những câu hỏi nào khác
Ngoài vách, bộ hồ sơ thiết kế cải tạo cho quán karaoke thường phải làm rõ các nội dung dưới đây. Danh mục chính xác do đơn vị thiết kế và cơ quan thẩm định xác định cho từng công trình.
- Số phòng, sức chứa từng phòng và tổng số người lớn nhất có thể có trong cơ sở cùng lúc.
- Đường thoát nạn từ cửa mỗi phòng đến lối ra an toàn: chiều dài, hướng đi, chỗ giao nhau, số lối thoát của mỗi tầng.
- Cửa phòng và cửa trên đường thoát nạn: chiều mở, loại khoá, khả năng mở từ bên trong mà không cần chìa.
- Phát hiện cháy và báo động trong phòng kín: cách để khách trong phòng đang hát vẫn nhận được tín hiệu, ví dụ ngắt nhạc tự động khi có báo cháy.
- Hút khói hành lang và các phòng không có cửa sổ, cấp không khí bù.
- Chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn ở hành lang tối.
- Hệ thống chữa cháy phù hợp quy mô, nguồn nước, vị trí phương tiện chữa cháy ban đầu.
- Điện: tủ điện tổng, phân mạch theo phòng, dây dẫn cho thiết bị âm thanh ánh sáng công suất lớn.
Mỗi nội dung đều có yêu cầu trong quy chuẩn, nhưng con số cụ thể như chiều dài tối đa của đường thoát nạn hay chiều rộng hành lang phải lấy theo bản quy chuẩn hiện hành và do người thiết kế áp dụng. Chủ quán không cần thuộc các con số, chỉ cần hiểu vì sao người thiết kế đề xuất như vậy và không cắt bớt khi thi công.
Chọn mặt bằng: những điều kiện khó khắc phục bằng cải tạo
Có những hạn chế mà cải tạo bên trong không giải quyết được. Mặt bằng chỉ có một cầu thang chung với toà nhà, tầng đặt quán quá cao so với khả năng tiếp cận của xe chữa cháy, tầng hầm không có lối ra trực tiếp, hay vị trí nằm sâu trong hẻm mà phương tiện chữa cháy khó vào: những điều này quyết định quán có được phép đặt ở đó hay không, chứ không chỉ là chuyện tốn thêm tiền.
Vì vậy, trước khi ký hợp đồng thuê dài hạn hay đặt cọc lớn, bạn nên đưa mặt bằng cho đơn vị thiết kế có kinh nghiệm về cơ sở karaoke khảo sát sơ bộ. Câu hỏi cần đặt ra rất cụ thể: với số phòng mình muốn làm, mặt bằng này có đáp ứng được thoát nạn và ngăn cháy không, nếu không thì giảm xuống bao nhiêu phòng thì được. Một ý kiến sớm như vậy có thể cứu bạn khỏi một hợp đồng thuê không dùng được.
Nếu mặt bằng nằm trong toà nhà nhiều chủ thể, phần cải tạo phải khớp với hệ thống chung của toà nhà: báo cháy nối về tủ trung tâm, chữa cháy đấu vào hệ chung, lối thoát của quán dẫn ra lối thoát của toà nhà. Ban quản lý toà nhà thường có quy trình duyệt riêng trước khi cho thi công, và một số toà nhà không chấp nhận công năng karaoke ngay trong quy chế.
Thứ tự làm việc từ lúc chọn mặt bằng đến ngày mở cửa
Trình tự dưới đây giúp bạn không bị kẹt giữa chừng, đặc biệt là tình trạng thi công nội thất xong rồi mới phát hiện phải đập vách.
- Khảo sát sơ bộ mặt bằng với đơn vị thiết kế trước khi ký thuê dài hạn.
- Xin chủ sở hữu bản sao hồ sơ thiết kế, văn bản thẩm định và nghiệm thu PCCC hiện có của công trình hoặc khu vực thuê.
- Lập thiết kế cải tạo, trong đó thiết kế nội thất cách âm và thiết kế phòng cháy được phối hợp cùng lúc.
- Nộp hồ sơ đề nghị thẩm định thiết kế về PCCC cho cơ quan Cảnh sát PCCC và CNCH có thẩm quyền theo phân cấp; xin giấy phép xây dựng cho phần cải tạo nếu thuộc diện.
- Chọn nhà thầu thi công hệ thống PCCC có điều kiện kinh doanh dịch vụ theo quy định; giám sát vật liệu cách âm đúng loại đã khai.
- Chạy thử liên động: báo cháy kích hoạt ngắt nhạc, bật đèn, mở hút khói theo thiết kế.
- Chủ đầu tư tổ chức nghiệm thu, đề nghị kiểm tra kết quả nghiệm thu về PCCC.
- Sau khi được chấp thuận mới làm tiếp hồ sơ điều kiện kinh doanh karaoke và mở cửa.
Thời hạn giải quyết và lệ phí thẩm định, nếu có, đối chiếu tại nơi nộp hoặc trên Cổng Dịch vụ công vì đã thay đổi theo hệ thống văn bản mới sau khi Luật PCCC và CNCH 2024 có hiệu lực.
Lỗi thường làm quán không nghiệm thu được
Lỗi gặp nhiều nhất là thi công khác thiết kế đã thẩm định: thêm phòng VIP ở cuối hành lang làm đường thoát dài ra, đổi cửa phòng sang loại khác vì đẹp hơn, dựng vách trang trí che mất đèn chỉ dẫn hay đầu báo cháy. Mỗi thay đổi nhỏ đều có lý do kinh doanh, nhưng cộng lại thì công trình không còn đúng với hồ sơ.
Lỗi thứ hai là liên động không chạy. Thiết kế ghi báo cháy sẽ ngắt nguồn âm thanh và bật sáng, nhưng thợ âm thanh đấu nối riêng, không ai kết nối với tủ báo cháy. Khi đoàn kiểm tra thử báo cháy, nhạc vẫn chạy to trong phòng.
Lỗi thứ ba là thiếu hồ sơ vật liệu. Nhà thầu nội thất không lưu chứng từ, không có kết quả thử nghiệm của tấm cách âm đã dùng. Bạn nên yêu cầu nhà thầu bàn giao bộ chứng từ vật liệu như một điều kiện thanh toán, không phải việc tính sau. Nếu đã xảy ra tranh chấp với nhà thầu hoặc chủ nhà về chi phí sửa sai, hãy cân nhắc hỏi luật sư trước khi ký thêm bất cứ thoả thuận nào.
Một thói quen nhỏ giúp tránh cả ba lỗi trên: trước mỗi đợt thi công, bạn hoặc người giám sát mang bản vẽ đã thẩm định ra hiện trường, đi lại một lượt từ cửa phòng xa nhất ra lối thoát và so từng hạng mục. Thấy chỗ nào khác hồ sơ thì dừng hạng mục đó, hỏi đơn vị thiết kế xem có phải điều chỉnh thiết kế không, rồi mới làm tiếp. Mất một buổi mỗi tuần vẫn rẻ hơn nhiều so với tháo dỡ cả dãy phòng sau buổi kiểm tra.
Câu hỏi thường gặp
Mặt bằng đã từng là quán karaoke trước đây thì có phải thẩm duyệt lại không?
Nếu bạn giữ nguyên bố trí, vật liệu và hệ thống như hồ sơ đã nghiệm thu thì có thể không phải thẩm định lại, nhưng cần xin được hồ sơ đó và kiểm tra hiện trạng có còn khớp không. Mặt bằng cũ thường đã bị sửa nhiều lần nên đối chiếu kỹ trước khi nhận.
Có được tự chọn vật liệu cách âm rẻ hơn khi thi công không?
Vật liệu thi công phải đúng với vật liệu đã thể hiện trong thiết kế được thẩm định. Muốn đổi, bạn cần đơn vị thiết kế đánh giá và điều chỉnh thiết kế theo thủ tục, nếu không sẽ có nguy cơ không đạt khi kiểm tra kết quả nghiệm thu.
Quán karaoke nhỏ vài phòng ở tầng trệt có phải thẩm duyệt PCCC không?
Việc có thuộc diện thẩm định thiết kế hay không phụ thuộc danh mục hiện hành về quy mô và công năng. Ngay cả khi không thuộc diện, bạn vẫn phải đáp ứng điều kiện an toàn phòng cháy khi xin điều kiện kinh doanh và khi hoạt động, nên vẫn nên có thiết kế bài bản.
Ai chịu trách nhiệm nếu nhà thầu nội thất làm sai thiết kế PCCC?
Trước cơ quan quản lý, chủ đầu tư phần cải tạo chịu trách nhiệm chính về việc công trình đáp ứng điều kiện an toàn. Giữa bạn và nhà thầu, trách nhiệm phụ thuộc hợp đồng, nên hợp đồng cần ghi rõ nghĩa vụ thi công đúng thiết kế đã thẩm định.
Thẩm duyệt PCCC và giấy phép kinh doanh karaoke cái nào làm trước?
Thông thường phần thiết kế, thi công và nghiệm thu PCCC phải xong trước, vì điều kiện kinh doanh karaoke yêu cầu cơ sở đáp ứng an toàn phòng cháy. Làm giấy phép kinh doanh trước khi công trình đạt nghiệm thu dễ dẫn tới chậm mở cửa hoặc bị từ chối.
Toà nhà đã nghiệm thu PCCC thì phần quán trong toà nhà có được miễn không?
Văn bản nghiệm thu của toà nhà xác nhận công năng ban đầu của từng khu vực. Khi bạn đổi khu vực thuê thành karaoke, phần cải tạo đó thường phải được thiết kế, thẩm định và nghiệm thu riêng, phối hợp với hệ thống chung của toà nhà.